|
Programın Amacı
Benzin programının amacı benzin numunelerinde analizler yapan akaryakıt laboratuvarlarına
benzin karşılaştırma programı sağlamaktır. Bu program kapsamında katılımcı laboratuvarlara yılda iki defa benzin numunesi
gönderilir ve deney sonuçlarına göre laboratuvarların performansları değerlendirilir.
Programa Katılım
Programa katılım için bir sınırlama bulunmamaktadır. Katılımcı laboratuvarın program
için belirlenen analizlerden en az bir tanesini yapabiliyor olması yeterlidir.
Program Organizasyonu
Program iki çevrimden oluşur. Yaz ve kış sezonu deney speklerinin test edilebilmesi
amacıyala Mayıs ve Kasım aylarında düzenlenir.
Zaman Çizelgesi
Çevrimlerin başlangıç, bitiş ve deney sonuçlarının son giriş tarihleri katılımcılara
e-posta aracılığı ile bildirilir.
Gizlilik
Programa katılan her laboratuvara bir laboratuvar kodu verilir. Bu laboratuvar kodları
ile katılımcılar kendilerine ait sonuçların değerlendirmesini yapabilirler. Laboratuvar
kodlarının kime
ait olduğu programın yürütücüsü olan Petrol Araştırma Merkezi dışında hiçbir kurum
tarafından bilinmez. Bu kodların Petrol Araştırma Merkezi içerisinde de yetkili
olmayan personel tarafından bilinmesine engel olacak güvenlik tedbirleri alınmıştır.
Veri giriş sayfasına erişmek isteyen
kullanıcının şifresini üst üste beş kez hatalı girmesi durumunda kullanıcı askıya
alınmakta; kullanıcının tekrar aktif olabilmesi için Petrol Araştırma Merkezi ile
irtaba geçmesi gerekmektedir.
Deney Numuneleri
Benzin numuneleri birer litrelik cam şişeler içinde katılımcılara ulaştırılır.
Cam şişeler kargoda nakliye esnasında zarar görmemesi için özel ahşap kutular içine
konur.
Kalite Kontrol
Katılımcılara gönderilmeden önce deney numunelerine homojenlik testleri uygulanır.
Böylece her katılımcının eşdeğer numune alması sağlanır.
Analitler
Benzin karşılaştırma programında dağıtılan numunelere aşağıdaki deneyler uygulanır:
- Distilasyon
- Yoğunluk (15 ºC)
- Kükürt Miktarı
- Benzen Miktarı
- Buhar Basıncı
Standart Metotlar
Deneylerin uygulanmasında ISO, EN, ASTM ve TSE gibi standart metotlar kullanılır.
Katılımcı laboratuvar, belirtmek şartıyla bunların dışında da bir standart metot
kullanabilir. Benzin programında kullanılabilecek standart metotlar şu şekildedir.
| Distilasyon
|
TS 1232 EN ISO 3405
ASTM D 86 |
| Yoğunluk
|
TS EN ISO 12185
TS 1013 EN ISO 3675
ASTM D 4052
ASTM D 1298 |
| Kükürt Miktarı
|
TS EN ISO 20846
TS EN ISO 20847
TS EN ISO 20884
TS EN ISO 8754
ASTM D 5453
ASTM D 2622
ASTM D 4294
IP 336 |
| Benzen Miktarı
|
TS EN 12177
TS 4068
TS 7088 EN 238
TS EN 14517
ISO/DIS 22854
ASTM D 3606
ASTM D 5134 |
|
Buhar Basıncı |
TS EN 13016-1 |
Deney Sonuçlarının Girilmesi
Katılımcı laboratuvarların deney sonuçlarını girebilmeleri amacıyla LabKar web sitesinde
veri giriş sayfası oluşturulmuştur. Katılımcıların belirlenen tarihler içinde sonuçlarını
girmeleri gerekmektedir.
Veri giriş sayfası kullanıcı hatasını en aza indirgemek üzere tasarlanmıştır. Kullanıcı
girdileri, sonuç veritabanına kaydedilmeden önce istenilen formatta olup olmadığı
kontrol edilir. Girdinin uygun formatta olmaması durumunda kullanıcı uyarılır ve
yeniden giriş yapması istenir.
Tanımlanmış Değer
Benzin programı çevrimi tamamlandıktan ve tüm sonuçlar toplandıktan sonra elde
edilen veriler analizlenir ve tanımlanmış değer hesaplanır. Tanımlanmış değer katılımcılar
tarafından rapor edilen sonuçların "robust" ortalamasıdır. Robust yönteminde tanımlanmış
değer hesaplanırken hiçbir katılımcının sonucu elenmez.
Performans Değerlendirmesi
Z-skorları, karşılaştırma programlarında katılımcıların performanslarının değerlendirilmesi
için kullanılan yaygın bir yöntemdir. Katılımcının deney sonucu aşağıdaki formül
vasıtasıyla z-skora dönüştürülür:
z = (x-X) / σ
Bu formülde,
x: Katılımcı laboratuvarın deney sonucu,
X: Tanımlanmış değer ve
σ: Çevrimin standart sapmasıdır.
σ Programda ölçülen her bir analite ait ilgili standartta belirtilen elde edilebilirlik
(R) değerinin 2,8'e bölünmesi ile elde edilen değerdir.
Performans Sonuçlarının Yorumlanması
Z-skorların yorumlanması şu şekildedir:
|
-2,00 ≤ z-skoru ≤ 2,00 |
Memnuniyet verici sonuç |
|
|
-3,00 ≤ z-skoru ≤ -2,01 |
Şüpheli sonuç |
|
3,00 ≥ z-skoru ≥ 2,01 |
Şüpheli sonuç |
|
3,01 ≤ z-skoru |
Yeterli olmayan sonuç |
|
-3,01 ≥ z-skoru |
Yeterli olmayan sonuç |
Raporlama
Her çevrim sonunda katılımcı laboratuvarlara birer rapor gönderilir. Raporda çevrime
katılan laboratuvarların sonuçları ve z-skorları, tanımlanmış değer, standart sapma,
en yüksek değer, en düşük değer ve tanımlanmış değer belirsizliği değerleri her
bir analit için belirtilir.
Şüpheli sonuçlar raporlarda “UYARI”, yeterli olmayan sonuçlar ise “ÖNLEM” şeklinde
belirtilir.
Ayrıca raporlarda katılımcı laboratuvarın her analit için zaman içinde çevrimlerde
elde ettiği tüm z-skorları bir grafik halinde belirtilir.
Raporlar çevrim tamamlandıktan sonra en geç iki hafta içinde katılımcılara elektronik
posta vasıtasıyla ulaştırılır.
|